CTL – Center for Teaching and Learning VISTA college
Blended Coaches VISTA college
Ai.VA Vraag het Ai.VA

AI bij toetsen
en opdrachten

De komst van AI verandert het werkveld én de manier waarop studenten zich voorbereiden op hun beroep. Opdrachten en toetsvormen moeten opnieuw worden bekeken — bewust, passend bij leerdoel en beroep.

AI bij toetsen en opdrachten

Introductie

De komst van AI verandert het werkveld én de manier waarop studenten zich voorbereiden op hun beroep. Veel beroepstaken worden beïnvloed door technologie. Het is daarom logisch dat AI ook in het mbo-onderwijs een plek krijgt in het leerproces.

Dat betekent dat we opdrachten en toetsvormen opnieuw moeten bekijken. Vragen die daarbij steeds terugkomen zijn:

AI in opdrachten Waar en hoe kunnen we AI bewust integreren in opdrachten?
AI als beroepsvaardigheid Op welke momenten leren we studenten omgaan met AI als onderdeel van hun toekomstige beroep?
Zonder AI Wanneer is het juist essentieel dat studenten zonder AI werken, omdat de beroepssituatie of het leerdoel dat vraagt?

Deze herziening vraagt om bewuste keuzes. AI kunnen we niet simpelweg verbieden of toelaten. De inzet moet passen bij het leerdoel, de toetsvorm en het beroep waarvoor we opleiden.

Om teams hierin te ondersteunen, zijn binnen VISTA College producten ontwikkeld die helpen bij het herontwerpen van toetsen en opdrachten. Deze sluiten aan bij het beleid en bieden praktische handvatten om:

AI op een verantwoorde manier in het onderwijs te integreren.
Studenten op te leiden in kritisch en bewust gebruik van AI.
Te beoordelen wanneer AI-gebruik wél of juist níet gewenst is.

Van inzicht, via herontwerp naar afspraken

1. Inzicht krijgen Gebruik de AI-toetsposter om snel zicht te krijgen op de impact van AI op verschillende toetsvormen.
2. Verdieping en ontwerp De toetskaarten bieden werkvormen en handvatten om AI bewuster te integreren in opdrachten en toetsen.
3. Afspraken maken De AI-waaier helpt bij het maken van duidelijke afspraken met studenten over AI-gebruik.
4. Ontwerpproces begeleiden De AI in Toetsing Coach ondersteunt bij het analyseren van AI-risico's en het maken van ontwerpkeuzes.
5. Rekening houden met examinering Houd bij aanpassingen ook rekening met de regels rondom examinering en examenproducten.

Herontwerp start hier

De AI-poster laat zien wat de impact van AI is op onderwijs en toetsing. Je vindt er de belangrijkste risico's van AI bij verschillende toetsvormen.

De poster helpt teams om het gesprek te voeren over de vraag waar AI kansen biedt, waar risico's ontstaan en wanneer het nodig is om toetsing of opdrachten aan te passen.

  • inzicht in risico's van AI bij verschillende toetsvormen
  • een praktisch stappenplan om toetsen en opdrachten opnieuw te bekijken
  • tips om toetsing bewuster en meer AI-proof vorm te geven
AI-toetsposter: risico's en stappenplan voor verschillende toetsvormen

Deze poster is geschikt om op te hangen in teamruimtes of te gebruiken als gespreksstarter tijdens teamoverleggen. Download de AI-poster

Verdere verdieping

De toetskaarten bieden meer verdieping. Ze laten zien hoe AI invloed heeft op verschillende soorten toetsen en opdrachten, welke risico's je kunt tegenkomen en hoe je deze kunt aanpakken.

Daarnaast helpen de kaarten om bewuste keuzes te maken over hoe je AI op een verantwoorde manier kunt inzetten in toetsing en onderwijsontwerp. Elke kaart behandelt een specifiek onderwerp, zodat je snel vindt wat je nodig hebt.

Algemene kaarten Overzichtskaarten over AI in toetsing en ontwerpprincipes.
Toetsvormen & AI-impact Hoe beïnvloedt AI specifieke toetsvormen en wat zijn mogelijke alternatieven?
AI integreren in leren & toetsing Hoe zet je AI in als hulpmiddel zonder leerdoelen te ondermijnen?
Download de AI-toetskaarten

Afspraken maken

De AI-waaier helpt bij het maken van duidelijke afspraken met studenten over het gebruik van AI bij toetsen en opdrachten. Het hulpmiddel ondersteunt teams bij het gesprek over wat past binnen een toets of opdracht en hoe je dat helder communiceert.

De waaier is gebaseerd op de AI Assessment Scale, zodat deze aansluit bij bestaande beoordelingscriteria en helpt om afspraken concreet en hanteerbaar te maken.

AI-waaier: visueel hulpmiddel voor afspraken over AI-gebruik bij toetsen en opdrachten
Wat mag wel en niet? Bespreek met studenten wat wel en niet is toegestaan bij een toets of opdracht.
Verwachtingen afstemmen Zorg voor duidelijkheid tussen docenten en studenten over de rol van AI in het leer- en toetsproces.
Afspraken vastleggen Leg per toets of opdracht vast welke ruimte er is voor AI-gebruik en onder welke voorwaarden.
Bekijk de AI-waaier

Over deze GPT

De AI in Toetsing Coach ondersteunt mbo-docenten bij het AI-bewust ontwerpen en aanpassen van opdrachten, toetsen en examenproducten.

Op basis van de AI-toetsposter, de AI-proof toetskaarten en de AI-waaier helpt deze GPT bij het analyseren van AI-risico's, het maken van onderbouwde keuzes over het toestaan of integreren van AI en het ontwikkelen van passende beoordelingscriteria.

De focus ligt op procesgericht toetsen, transparantie over AI-gebruik en het versterken van kritisch denken bij studenten. Zo wordt AI geen bedreiging voor toetsing, maar een expliciet en doordacht onderdeel van het leerproces.

AI-risico's analyseren Verken welke risico's AI met zich meebrengt voor een opdracht, toets of examenproduct.
Onderbouwde keuzes maken Bepaal wanneer AI-gebruik passend is, wanneer niet en hoe je dat didactisch verantwoord onderbouwt.
Beoordeling aanscherpen Werk toe naar passende criteria rond proces, transparantie en kritisch gebruik van AI.
Open de AI in Toetsing Coach

Aanpassen examinering?!

De toetskaarten, toetsposter en de AI-waaier zijn hulpmiddelen om toetsen en opdrachten kritisch te bekijken en waar nodig aan te passen. Bij examinering gelden echter aanvullende regels en verantwoordelijkheden.

Hulpmiddelen voor toetsontwerp De toetskaarten, poster en waaier helpen teams om toetsen en opdrachten kritisch te herzien en beter te laten aansluiten op de realiteit van AI in het onderwijs.
Examenproducten aanpassen Bij officiële examenproducten kunnen aanpassingen niet zonder meer worden doorgevoerd. Hiervoor gelden vastgestelde procedures.
Ingekochte examens Bij gebruik van ingekochte examenproducten is het belangrijk om eventuele aanpassingen of opmerkingen eerst te bespreken met de examenleverancier.
Overleg en vaststelling Voorgestelde aanpassingen moeten worden besproken met de examenleverancier en de examencommissie. Examenproducten moeten na wijziging opnieuw worden vastgesteld.

De toetskaarten, poster en AI-waaier zijn ontwikkeld in lijn met:
de landelijke richtlijn voor het gebruik van AI bij toetsing en examinering in het mbo.

Bekijk hoofdstuk AI en examinering (Handreiking AI VISTA)

AI en plagiaat

Gebruik deze gesprekskaarten om met studenten in gesprek te gaan over bronnengebruik, het schrijfproces, AI-gebruik en eigenaarschap van werk. Klik op Nieuwe vraag om een andere gespreksvraag te tonen.

Bronnen & informatiegebruik
Hoe ben je omgegaan met tegenstrijdige informatie?
AI-gebruik
Waar heeft AI je geholpen in het proces?
Onderzoeksproces
Hoe heb je je werk gestructureerd?
Eigenaarschap & reflectie
Waar ben je het meest trots op in deze opdracht?
Download volledige kaartenset